අවදානම් පදනම මත ඵලදායී ඒකාබද්ධ අධීක්ෂණය සිදු කිරීම සහ ඒ සම්බන්ධයෙන් ප්රධාන අධීක්ෂක ලෙස කටයුතු කිරීම පිණිස ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් ශ්රී ලංකා සුරැකුම්පත් හා විනිමය කොමිෂන් සභාව සහ ශ්රී ලංකා රක්ෂණ නියාමන කොමිෂන් සභාව සමඟ 2018 දෙසැම්බර් 31 දින ශ්රී ලංකා මහ බැංකු පරිශ්රයේ දී අවබෝධතා ගිවිසුමකට එළඹෙන ලදී.
ලියාපදිංචි ස්කන්ධ හා සුරැකුම්පත් ආඥාපනත හා දේශීය භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ආඥාපනත යටතේ නිකුත් කරන ලද නියෝගයන්ට අනුව, ශ්රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් කරනු ලබන විමර්ශන කටයුතු තවදුරටත් සිදුකරගෙන යාමේ අරමුණින්, ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ මුදල් මණ්ඩලය විසින්, පර්පෙචුවල් ට්රෙෂරීස් සමාගමේ ප්රාථමික අලෙවිකරුවෙකු විසින් කරනු ලබන ව්යාපාර කටයුතු සහ ක්රියාකාරකම් 2019 ජනවාරි මස 05 වැනි දින ප.ව. 4.30 සිට බලපැවැත්වෙන පරිදි මාස හයක (06) කාලසීමාවක් සඳහා තවදුරටත් අත්හිටුවීමට තීරණය කරන ලදී.
වාර්ෂික ලක්ෂ්යමය පදනම මත පුළුල් මුදල් සැපයුම (M2b) 2014 දෙසැම්බර් මාසයේ වාර්තා වූ සියයට 13.4 හා සැසඳීමේ දී 2015 දෙසැම්බර් මාසයේ දී සියයට 17.8ක ඉහළ අගයකින් තවදුරටත් වර්ධනය විය. වාණිජ බැංකු විසින් පෞද්ගලික අංශයට සපයන ලද ණය ප්රමාණයේ වාර්ෂික වර්ධනය තවදුරටත් ඉහළ යමින් 2014 වසරේ දෙසැම්බර් පැවැති සියයට 8.8ක වර්ධනයට සාපේක්ෂ ව 2015 වසරේ දෙසැම්බර් මාසයේ දී සියයට 25.1ක් විය. 2015 වසර තුළ දී පෞද්ගලික අංශය වෙත ලබා දුන් ණය ප්රමාණයේ සමස්ත වැඩිවීම 2014 වසරේ පැවැති රුපියල් බිලියන 223.9 හා සාපේක්ෂ ව රුපියල් බිලියන 691.4 ක් විය.
ජනලේඛන හා සංඛ්යාලේඛන දෙපාර්තමේන්තුව විසින් ගණනය කරනු ලබන ජාතික පාරිභෝගික මිල දර්ශකයේ (2013 = 100) විචලනය මගින් මනිනු ලබන උද්ධමනය ලක්ෂ්යමය පදනම මත 2015 දෙසැම්බර් මාසයේ දී වාර්තා කළ සියයට 4.2 හි සිට 2016 ජනවාරි මාසයේ දී සියයට -0.7 දක්වා පහළ ගියේ ය. මෙයට ප්රධාන වශයෙන් හේතු වූයේ 2015 අනුරූප කාල පරිච්ඡේදයේ දී පැවැති ඉහළ පදනමයි. වාර්ෂික සාමාන්ය පදනම මත උද්ධමනය 2015 දෙසැම්බර් මස වාර්තා වූ සියයට 3.8 හි සිට 2016 ජනවාරි මස දී 2.9 දක්වා පහළ ගියේ ය.
විදේශීය අංශය මත දැඩි බලපෑම් ඇති කරනු ලැබූ, ප්රධාන වශයෙන් ගෝලීය ආර්ථික, මූල්ය සහ භූ දේශපාලනික තත්ත්ව හේතුවෙන් 2018 වසරේ දී ශ්රී ලංකා ආර්ථිකය අභියෝග රැසකට මුහුණ දුන්නේ ය. දේශීය අභියෝග රාශියක් ද පැවතිණි. විශේෂයෙන් ම, වසරේ අවසාන කාර්තුවේ දී ඇති වූ දේශපාලන අවිනිශ්චිතතාව සමස්ත සාර්ව ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට ඇති අභියෝග තවත් දැඩි කළේ ය. 2017 වසරේ දී පැවති මන්දගාමී ආර්ථික වර්ධනය අඛණ්ඩ ව පැවති අතර, ඒ අනුව 2018 වසරේ දී ද අඩු වර්ධනයක් වාර්තා විය. යහපත් කාලගුණික තත්ත්වය කෘෂිකාර්මික අංශය යථා තත්ත්වයට පත් කිරීමට උපකාරී වූ අතර, සේවා අංශයේ කටයුතු ද පුළුල් වර්ධනයක් වාර්තා කළේ ය. කෙ සේ වුව ද, 2018 වසරේ දී ඉදිකිරීම් ක්ෂේත්රයේ පැවති මන්දගාමී ක්රියාකාරිත්වය හේතුවෙන් කාර්මික අංශයේ කටයුතුවල වර්ධනය අඩු විය. නිතර උච්චාවචනය වන ආහාර මිල ගණන්වල සහ පරිපාලිත මිල ගණන්වල සංශෝධන හේතුවෙන් තාවකාලික වශයෙන් පැවති ඉහළ යෑම් හා පහළ යෑම් මධ්යයේ වුව ද, 2018 වසරේ දී පාරිභෝගික මිල උද්ධමනය අඩු මට්ටමක පැවතිණ.
ශ්රී ලංකා මහ බැංකුවේ මුදල් මණ්ඩලය, 2018 දෙසැම්බර් මස 27 වැනි දින පැවති රැස්වීමේ දී ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාතික දැනට පවතින මට්ටමේ පවත්වා ගැනීමට තීරණය කළේය. ඒ අනුව, නිත්ය තැන්පතු පහසුකම් අනුපාතිකය (SDFR) සහ නිත්ය ණය පහසුකම් අනුපාතිකය (SLFR), පිළිවෙළින්, සියයට 8.00 සහ සියයට 9.00 මට්ටමේ පවතී. මැදිකාලීනව උද්ධමනය මැදි තනි අගයක මට්ටමේ ස්ථායී ලෙස පවත්වා ගැනීම මගින් ආර්ථිකයට සිය විභව වර්ධන මට්ටමට ළඟාවීම සඳහා සහාය වීමේ අරමුණ ඇතිව, දැනට පවත්නා සහ අපේක්ෂිත දේශීය ආර්ථිකයේ, දේශීය මූල්ය වෙළඳපොළේ මෙන්ම ගෝලීය ආර්ථිකයේ වර්ධනයන් මුදල් මණ්ඩලය සැලකිල්ලට ගනු ලැබීය.
ජාතික පාරිභෝගික මිල දර්ශකයෙහි (ජා.පා.මි.ද., 2013=100) ලක්ෂ්යමය වෙනස මගින් මනිනු ලබන මතුපිට උද්ධමනය 2018 ඔක්තෝබර් මාසයේ සියයට 0.1 හි සිට 2018 නොවැම්බර් මාසයේ දී සියයට 1.0 ක අගයක් වාර්තා කරමින් එහි පහළ යන ප්රවණතාව වෙනස් කරන ලදී. 2018 නොවැම්බර් මාසයේ දී ලක්ෂ්යමය උද්ධමනයෙහි දක්නට ලැබුණු ඉහළ යෑම සඳහා ආහාර මිල ගණන්වල ඉහළ යෑම ප්රධාන වශයෙන් හේතු විය. ආහාර කාණ්ඩයෙහි ලක්ෂ්යමය උද්ධමනය 2018 ඔක්තෝබර් මාසයේ දී වාර්තා වූ සියයට -6.6 හි සිට 2018 නොවැම්බර් මාසයේ දී සියයට -3.9 දක්වා ඉහළ ගියේය. කෙසේ වුවද, ආහාර නොවන කාණ්ඩයෙහි ලක්ෂ්යමය උද්ධමනය 2018 ඔක්තෝබර් මාසයේ දී වාර්තා වූ සියයට 5.8 හි සිට 2018 නොවැම්බර් මාසයේ දී සියයට 5.2 දක්වා පහළ ගියේය.
වාර්ෂික සාමාන්ය පදනම මත මනිනු ලබන ජා.පා.මි දර්ශකයෙහි වෙනස 2018 ඔක්තෝබර් මාසයේ දී වාර්තා වූ සියයට 3.3 සිට 2018 නොවැම්බර් මාසයේ දී සියයට 2.7 දක්වා පහළ ගියේය.
ශ්රී ලංකාවේ විදේශීය අංශය තුළ මෑතකදී දක්නට ලැබුණු පීඩනය 2018 ඔක්තෝබර් මාසයේ දී ද පැවතිණි. ආනයන වියදම ඉහළ යෑමත් සහ අපනයන සුළු වශයෙන් වැඩිවීමත් හේතුකොට ගෙන ඔක්තෝබර් මාසයේ දී වෙළඳ හිඟය සැලකිය යුතු ලෙස පුළුල් විය. කෙසේ වුවත්, ඇතැම් ආනයන මත මෑතකදී පැන වු යම් සීමා කිරීම්වල බලපෑම් හේතුවෙන් ඉදිරි මාස කිහිපය තුළදී ආනයන වැඩිවීමේ ප්රවණතාවය පහළ යනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ. මේ අතර, ඔක්තෝබර් මාසයේ දී විදේශ සේවා නියුක්තිකයින්ගේ ප්රේෂණ හිතකර වර්ධනයක් වාර්තා කළ අතර, සංචාරක ඉපැයීම්වල සුළු වර්ධනයක් දක්නට ලැබුණි. මූල්ය ගිණුම තුළ රාජ්ය සුරැකුම්පත් වෙළඳපොළ සහ කොළඹ කොටස් වෙළඳපොළ වෙතින් විදේශීය ආයෝජන ආපසු රැගෙන යෑම් දක්නට ලැබුණි. එලෙස විදේශ විනිමය ගලා යෑම් සහ ආනයන වියදම් ගෙවීම් හේතුවෙන් දේශීය විදේශ විනිමය වෙළඳපොළ මත පීඩනයක් ඇති විය. එහි ප්රතිඵලයක් ලෙස, වසරේ පළමු මාස දහය තුළදී ශ්රී ලංකා රුපියල සියයට 12.3 කින් අවප්රමාණය විය. දළ නිල සංචිත ප්රමාණය සැප්තැම්බර් මස අවසානයේ පැවති එ.ජ.
වෙළෙඳ හිඟය පුළුල් වීම, සංචාරක ඉපැයීම්හි අඛණ්ඩ ඉහළ වර්ධනය සහ මධ්යස්ථ මට්ටමක පැවැති විදේශ සේවා නියුක්තිකයන්ගේ ප්රේෂණ සමඟ 2015 දෙසැම්බර් මාසයේ දී ශ්රී ලංකාවේ විදේශීය අංශය මිශ්ර ක්රියාකාරිත්වයක් පෙන්වී ය. 2015 වසරේ දී සමුච්චිත පදනම මත වෙළෙඳ හිඟය සුළු වශයෙන් වැඩි වූ අතර සංචාරක ඉපැයීම් සැලකිය යුතු ලෙස වර්ධනය විය. මේ අතර 2015 වසරේ දී විදේශ සේවා නියුක්තිකයින්ගේ ප්රේෂණයන්හි සුළු පහළ යෑමක් වාර්තා විය. ජාත්යන්තර ස්වෛරීත්ව බැඳුම්කර දෙකක් නිකුත් කිරීම සහ ඉන්දියානු සංචිත බැංකුව සමඟ විදේශ විනිමය හුවමාරු ගිවිසුමකට එළඹීම මගින් ලද ලැබීම් 2015 වසරේ දී ගෙවුම් තුලනයේ මූල්ය ගිණුම වෙත වූ ප්රධාන ලැබීම් විය.
නොවැම්බර් මාසයෙහි දක්නට ලැබුණු මෙම අඩු වර්ධනය සඳහා ප්රධාන වශයෙන්ම, නිමි ඇඳුම් නිෂ්පාදන අංශයෙහි නව ඇණවුම් සහ නිෂ්පාදනවල දක්නට ලැබුණු මන්දගාමීත්වය හේතු විය. කෙසේ වුවද, උත්සව සමයෙහි ඇතිවන ඉල්ලුම හේතුවෙන්, ආහාර සහ පාන අංශයෙහි නව ඇණවුම් සහ නිෂ්පාදනවල වර්ධනයක් දක්නට ලැබුණි. සේවා නියුක්තිය පෙර මාසයට සාපේක්ෂව නොවෙනස්ව පැවති අතර, ඒ සඳහා විශේෂයෙන්ම ගෘහ භාණ්ඩ නිෂ්පාදන අංශය සඳහා සේවකයන් සොයාගැනීමේ අපහසුතාවය ප්රධාන වශයෙන් හේතු විය. මේ අතර, නිමි ඇඳුම් අංශයෙහි නිෂ්පාදනයෙහි දක්නට ලැබුණු මන්දගාමීත්වය හේතුවෙන්, සමස්ත ගැනුම් තොගය පහළ යන ලදී. තවද, ආහාර සහ පාන අංශයෙහි නිෂ්පාදන කටයුතු වේගවත් කිරීම සඳහා ඇතිවූ ඉල්ලුම හේතුවෙන්, ඇණවුම් සැපයීමට සැපයුම්කරුවන් විසින් අඩු කාලයක් ගත කළ බැවින්, එම අංශයෙහි ඇණවුමක් සැපයීමට සැපයුම්කරුවන්ට ගතවන කාලය අඩු වේගයකින් ඉහළ යන ලදී.
