මුල් පිටුව
 පුවත්පත් නිවේදන /දේශන
 බැංකුව පිළිබඳ තතු
 මුදල් ප්‍රතිපත්තිය
 මූල්‍ය පද්ධතියේ ස්ථායිතාව
 ව්‍යවහාර මුදල් කළමනාකරණය
 නියෝජිත කටයුතු
 සංඛ්‍යාන
 නීති හා රෙගුලාසි
 ප්‍රකාශන
 අධ්‍යාපනය
 සේවා සහ වෘත්තීය
 
මූල්‍ය පද්ධතියේ ස්ථායිතාව
නියාමනය සහ අධීක්ෂණය

බැංකු නියාමනය සහ අධීක්ෂණය
බැංකු නියාමනය හා අධීක්ෂණය සඳහා වු නෛතික රාමුව බැංකු පනත, මුදල් නීති පනත හා විනිමය පාලන පනත යනාදියෙහි දක්වා ඇත. ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව බැංකු වර්ග දෙකක්, සඳහා බලපත්‍ර නිකුත් කරයි. ඒවා නම් බලපත්‍රලාභී වාණිජ බැංකු හා බලපත්‍රලාභී විශේෂිත (ඉතිරි කිරීමේ හා සංවර්ධන) බැංකුය. බලපතුලාභී වාණිජ බැංකු හා බලපත්‍රලාභී විශේෂිත බැංකු අතර ප්‍රධාන වෙනස නම් මුලින් සඳහන් කල බැංකුවලට මහජනතාවගෙන් ඉල්ලුම් තැන්පතු භාර ගැනීමටත් (ගනුදෙනුකරුවන් වෙනුවෙන් ජංගම ගිණුම් පවත්වාගැනීම) පෘථුල පරාසයක් තුළ විදේශ විනිමය ගනුදෙනු හා අදාල කටයුතුවල නියැලීම සඳහා බලයලත් නියෝජිතයෙක් ලෙස කටයුතු කිරීමටත් අවසර ඇති අතර පසුව සඳහන් කල බැංකුවලට මෙම කටයුතුවල නියැලීමට අවසර නොමැත.

පහත සඳහන් කාර්යයන් කිරීම සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවට නීතිමය බලය ඇත:
බැංකු, බැංකු ශාඛා හා වෙනත් බැංකු සේවා සපයන මධ්‍යස්ථාන පිහිටුවීමට හා වසාදැමීමට අනුමැතිය දීම
නීති යටතේ විචක්ෂණ නියාමන, හා තීරණ හා විධාන බැංකුවලට නිකුත් කිරීම.
බැංකුවල දුරස්ථ හා එතැන් පරීක්ෂණ සිදුකිරීම, නියාමන ක්‍රියා බලගැන්වීම සහ දුර්වල බැංකු බේරුම් කිරීම

මුදල් මණ්ඩලය විසින් බලපත්‍ර ලබා දී ඇති බැංකුවලට අදාල නියාමන හා අධීක්ෂණ කාර්යයන් ක්‍රියාත්මක කරනු ලබන්නේ ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ බැංකු අධීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව විසින්ය. බැංකු අධීක්ෂණය ස ඳහා වු බාසල් කමිටු විසින් නිර්දේශිත ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් ප්‍රමිතීන් අනුව අධීක්ෂණ කාර්යයන්  ක්‍රියාත්මක කෙරේ. දුරස්ථ අධික්ෂණ ක්‍රමය යටතේ බලපත්‍රලාභී වාණිජ බැංකු හා බලපත්‍රලාභී විශේෂිත බැංකුවල මූල්‍ය තත්ත්වය, බැංකු විසින් සපයනු ලබන කාලීන තොරතුරු අනුව නිරීක්ෂනය කරනු ලැබේ. ණය හා තැන්පතුවල සතිපතා පොලී අනුපාතික, ලබාදෙන තොරාගත් මූල්‍ය තොරතුරු පිළිබඳ මාසික ප්‍රකාශන, වත්කම් හා වගකීම්, ව්‍යවස්ථාපිත ද්‍රවශීල වත්කම්, ආදායම් හා වියදම් පිළිබඳ කාර්තුමය ප්‍රකාශන ප්‍රාග්ධන ප්‍රමාණාත්මතාවය, අක්‍රීය ණය, වර්ගීකරණය කරන ලද අත්තිකාරම් හා බොල් ණය හා අඩමාණ ණය සඳහා ප්‍රතිපාදන, කොටස්වල ආයෝජනය, බැංකු අධ්‍යක්ෂවරුන්ට හා ඔවුන්ගේ කිට්ටු ඥාතීන්ට හා අධ්‍යක්ෂවරුන්ට සැලකිය යුතු හිමිකමක් ඇති ආයතනවලට දී ඇති පහසුකම්, බැංකු කොටස් හිමිකාරත්වය පිළිබඳ අර්ධ වාර්ෂික ප්‍රකාශන සහ වාර්ෂිකව විගණනය කරන ලද මූල්‍ය ප්‍රකාශන යනාදිය මෙම කාලීන තොරතුරුවලට ඇතුලත් වේ.
බැංකු පනතේ හා මුදල් නීති පනතේ ප්‍රකාශිත ප්‍රතිපාදනවලට අනුව සියලු බලපත්‍රලාභී වාණිජ බැංකු හා බලපත්‍රලාභී විශේෂිත බැංකු අවම වශයෙන් අවුරුදු දෙකකට වරක්වත් ව්‍යවස්ථාපිත පරීක්ෂණයට යටත් වේ. අධික්ෂණ සම්බන්ධ නව පිවිසුමක් ලෙස හඳුන්වා දී තිබෙන එතැන් පරීක්ෂණය, බැංකුවල අවදානම් හඳුනා ගැනීම, ඒවා කළමනාකරණය කිරීම, එම අවදානම් සමනය කිරීම සඳහා ඇති සම්පත්වල ප්‍රමාණාත්මකභාවය තක්සේරු කිරීම යන කරුණු කෙරෙහි මුලික අවධානය යොමු කරයි. ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් කැමල් මොඩලය (ප්‍රාග්ධන ප්‍රමාණාත්මකතාවය, වත්කම්වල ගුණාත්මකභාවය, කළමනාකරණය, ඉපැයීම් හා ද්‍රවශීලතාවය) පදනම් කරගෙන කරනු ලබන පරීක්ෂණය මගින් මෙයට අනුපුරකයක් ලබාදෙයි. මීට අමතරව, ව්‍යවස්ථාපිත අවශ්‍යතාවයන්, අදාල නීති හා රෙගුලාසි, අභ්‍යන්තර පාලනයන් හා සාංගමික පාලනයෙහි ප්‍රමිතීන් සම්බන්ධයෙන් බැංකුවේ අනුකූලතාවය තක්සේරු කෙරේ. විචක්ෂණ අවශ්‍යතාවලට අනුකූල නොවන කරුණු සහ මූල්‍ය තත්ත්වයේ හා අභ්‍යන්තර පාලන ක්‍රමවල දුර්වලතාවයන් පිළිබඳ කරුණු ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින්, ඒවා නිවැරදිකිරීම සහ බැංකු විසින් ක්‍රියාමාර්ග ගනු ලබන බවට සහතික කරනු වස්, බැංකුවේ අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ අවධානයට යොමුකරනු ලැබේ. තව ද බලපත්‍රලාභී වාණිජ බැංකු හා බලපත්‍රලාභී විශේෂිත බැංකු වාර්ෂිකව හා කාර්තුමය වශයෙන් විගණනය කරන ලද සිය මූල්‍ය ප්‍රකාශනයන් හා ප්‍රධාන කාර්ය සාධන දර්ශකයන්, භාෂා ත්‍රිත්වයෙන්ම අදාල කාලච්ඡේදය අවසන්වී මාස දෙකක් තුල පුවත්පත්වල පළ කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

පොදු බැංකු සංසදය - බලපත්‍රලාභී බැංකුවල ප්‍රධාන විධායක නිලධාරීන් හා මහ බැංකු අධිපතිතුමා මාසිකව රැස්වීම් පවත්වයි. බැංකු කටයුතුවලට සහ මූල්‍ය අංශයට අදාල ගැටළු හා ප්‍රතිපත්තිමය කරුණු පිළිබඳව අදහස් හුවමාරු කර ගැනීමේ සංසදයක් වශයෙන් මෙය ක්‍රියාත්මක කරයි.

මහජනයා දැනුවත් කිරීම - ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව, බැංකු හා මූල්‍ය ක්‍රමය සම්බන්ධව මහජනතාව දැනුවත් කිරීමේ අදහසින්, ජනතාව දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් ක්‍රියාත්මක කරන අතර මූල්‍ය ආයතන සමග කරන ගනුදෙනුවලදී එම ගනුදෙනුවල ප්‍රතිලාභ හා අවධානම් පිළිබඳ ඇගැයීමටත්, ඒවා පිළිබඳව සුපරික්ෂාවෙන් සිටින ලෙසත් මහජනතාවට උපදෙස්දීමත් සඳහා නිතිපතා පුවත්පත්වල දැන්වීම් පළකරයි.

බලපත්‍රලාභී වාණිජ බැංකු සහ බලපත්‍රලාභී විශේෂිත බැංකුවලට අදාළ ප්‍රධාන
විචක්ෂණ රෙගුලාසි, නියාමන සහ මාර්ගෝපදේශ >>
 
බැංකු පනත සහ බැංකු (සංශෝධිත) පනත >>
මූල්‍ය සේවා සඳහා මාර්ගෝපදේශයක් >>
මහජනතාවගෙන් තැන්පතු බාර ගැනීම සඳහා බලය ලත් ආයතන >>


මුදල් සමාගම් නියාමනය සහ අධීක්ෂණය
බලපත්‍රලාභී මුදල් සමාගම් නියාමනය හා අධීක්ෂණය සඳහා බලතල සපයනුයේ මුදල් ව්‍යාපාර පනතින්ය. බලපත්‍රලාභී මුදල් සමාගම් නියාමනය හා අධීක්ෂණය ශක්තිමත් කිරීම සහ අවසර නොලත් මුදල් ව්‍යාපාර වැළැක්වීම සඳහා 2011.11.09 දින 1988 අංක 78 දරන මූල්‍ය සමාගම් පනත අහෝසිකරමින්, 2011 අංක 42 දරන මුදල් ව්‍යාපාර පනත නීතිගත කරන ලදී.

බලපත්‍රලාභී මුදල් සමාගම් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් නියම කරන ලද අවම විචක්ෂණ අවශ්‍යතාවලට අනුකූල වන්නේ ද යන්න සහතික කිරීමේ පරමාර්ථය ඇතිව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවේ බැංකු නොවන මූල්‍ය ආයතන අධීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුව මගින් ලියාපදිංචි මුදල් සමාගම් නියාමනය හා අධීක්ෂණය කරනු ලබයි. මෙම ක්‍රියාදාමයන් ප්‍රධාන වශයෙන් දුරස්ථ පරීක්ෂණ හා එතැන් පරීක්ෂණ මාර්ගයෙන් සිදුකරනු ලබයි. මුදල් ව්‍යාපාර පනතෙහි ප්‍රතිපාදනයන් යටතේ සහ එම පනත යටතේ නිකුත් කරන ලද විධානයන් අනුව අවම ප්‍රාග්ධන හා ද්‍රවශීල අවශ්‍යතා, තැන්පතු, බොල් ණය හා අඩමාන ණය සඳහා ප්‍රතිපාදන, කේවළ ණය සීමාවන්, කොටස් ආයෝජන සීමාවන් ආදිය ආවරණය වේ. විචක්ෂණ අවශ්‍යතාවන්ට අනුකූල නොවන කරුණු සම්බන්ධව සහ මූල්‍ය තත්ත්වයේ හෝ පාලනයේ ඕනෑම දුර්වලතාවයක් හා අඩුපාඩුකමක් නිවැරදි කිරීම සහතික කරනු වස් එවැනි කරුණු පිළිබඳව ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව, එහි අධ්‍යක්ෂ මණ්ඩලයේ අවධානයට යොමුකරයි.

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව නීත්‍යානුකූල අවසරයකින් තොරව මුදල් ව්‍යාපරයන්හී නිරත වන ආයතන සම්බන්ධව ද විමර්ශනය කරයි. නීත්‍යානුකූලව බලය නොලත් මෙම ආයතන මහජනතාවගෙන් තැන්පතු වශයෙන් හෝ ඒ හා සමානව වෙනත් විවිධ නම් යෙදාමින් එනම්, ණය ආයෝජනය, ණය හා ලාභ බෙදා ගැනීම ආදිය යොදා ගනිමින් මහජනතාවගෙන් මුදල් ලබා ගනී. මුදල් ව්‍යාපාර පනතේ විධි විධාන උල්ලංඝනය කරමින් ක්‍රියාත්මකවන එවැනි අනවසර ආයතනවලට විරුද්ධව සුදුසු ක්‍රියාමාර්ග ගනු ලබන අතර මුදල් ව්‍යාපාර කටයුතු කරගෙන යන්නේ ද යන්න විමර්ශනය කිරීම සඳහා ඉල්ලා සිටින ලද තොරතුරු ඉදිරිපත් කිරීමට අපොහොසත්වන ආයතනවලට විරුද්ධව නීතිමය පියවර ගැනීම ද සිදුකෙරේ.

ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව බලයලත් මූල්‍ය ආයතන පිළිබඳ ‍තොරතුරු සහ බලපත්‍ර ලබා නොගෙන මුදල් ව්‍යාපාර කටයුතුවල යෙදෙන පුද්ගලයන්/ආයතන පිළිබඳ අනතුරු ඇගවීම් සඳහා දැන්වීම්, පෝස්ටර් සහ ප්‍රකාශන මගින් මහජනතාව දැනුවත් කිරීමේ වැඩසටහන් රැසක් ද කරගෙන යයි.


මුදල් ව්‍යාපාරයක් පවත්වා ගෙන යෑමට බලපත්‍රයක් සඳහා ඉල්ලුම් කිරීමේ දී පුද්ගලයෙකු විසින් දැන ගත යුතු කරුණු >>
බලපත්‍රලාභී මූල්‍ය සමාගම් >>
බලපත්‍රලාභී මූල්‍ය සමාගම්වලට අදාළ ප්‍රධාන විචක්ෂණ රෙගුලාසි, නියාමන සහ මාර්ගෝපදේශ >>
2011 අංක 42 දරන මුදල් ව්‍යාපාර පනත >>


කල්බදු මූල්‍ය ආයතන නියාමනය සහ අධීක්ෂණය


ලියාපදිංචි කල්බදු මූල්‍ය ආයතන නියාමනය සහ අධීක්ෂණය >>
ලියාපදිංචි කල්බදු මූල්‍යකරණ ආයතන >>
ලියාපදිංචි කල්බදු මූල්‍යකරණ ආයතන වලට අදාළ ප්‍රධාන විචක්ෂණ රෙගුලාසි, නියාමන සහ මාර්ගෝපදේශ >>
කල්බදු මූල්‍යකරණ පනත >>
කල්බදු මූල්‍ය ව්‍යාපාරයක් පවත්වා ගෙන යෑමට බලපත්‍රයක් සඳහා ඉල්ලුම් කිරීමේ දී පුද්ගලයෙකු විසින් දැන ගත යුතු කරුණු >>


ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන් නියාමනය හා අධීක්ෂණය

රජයේ සුරැකුම්පත් සඳහා වන ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන් නියාමන හා අධීක්ෂණ ‍රාමුව දේශීය භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ආඥා පනත හා ලියාපදිංචි කොටස්  හා සුරැකුම් ආඥා පනතෙහි සඳහන් වේ. ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන් සම්බන්ධයෙන් එනම්, බලය ලත් ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන් පත් කිරීම, නීතීන්ට යටත්ව විචක්ෂණ නියමයන් පිළිබඳ උපදෙස් නිකුත් කිරීම, දුරස්ථ හා එතැන් පරීක්ෂාව හා නීතියට පටහැනි වන ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන්ගේ පත්කිරීම් තාවකාලිකව තහනම් කිරීම හා අවලංගු කිරීම යන නියාමන විධානයන් ක්‍රියාත්මක කිරීම යනාදී කාර්යයන් නියාමනය හා අධීක්ෂණය සඳහා ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුවට බලතල දී ඇත. රාජ්‍ය ණය දෙපාර්තමේන්තුව ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන් අධීක්ෂණය සඳහා වගකීම දරයි.

බලයලත් ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන් වීමට යෝග්‍ය ආයතන වර්ග දෙකකි. ඒවානම්, බලපතුලාභී වාණිජ බැංකු සහ ප්‍රාථමික වෙළෙඳ සමාගම්ය. කාර්යක්ෂම, ස්ථිර හා සුරක්ෂිත ගනුදෙනු ක්‍රමයක් සුරක්ෂිත කිරීම සඳහාත්, රජයේ සුරැකුම්පත් වෙළෙඳපොළෙහි ස්ථායීතාවය වැඩිදියුණු කිරීමත් හා ආයෝජකයන් ආරක්ෂා කරනු සඳහාත් ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන් අධීක්ෂණය කරනු ලබයි. ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන්ට නිකුත්කර ඇති ප්‍රධාන උපදෙස් වන්නේ ප්‍රධාන අවශ්‍යතා, ප්‍රාග්ධන ප්‍රමාණාත්මතාවය , විශේෂ අවධානම් සංචිතය, සුරැකුම්පත්හි විකුණුම් වෙන්කිරීම්, වෙළෙඳපොළ වටිනාකම් ගණනය, ප්‍රතිමිලදී ගැනුම් ගිවිසුම්, ඉදිරි අනුපාත ගිවිසුම් හා පොලී අනුපාත හුවමාරුව හා අවධානම් කළමනාකරණය යනාදියයි. රාජ්‍ය ණය දෙපාර්තමේන්තුව බලය ලත් ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන් දුරස්ථ පරීක්ෂාව හා එතැන් පරීක්ෂාව ලෙස අධීක්ෂණය කරනු ලබයි. ප්‍රාථමික අලෙවිකරුවන් එකිනෙකා මුණගැසී කරනු ලබන සාකච්ඡා හා විධිමත් රැස්වීම් මගින් අවශ්‍ය අවස්ථාවලදී ගතයුතු පියවර ආදිය පිළිබඳව අදහස් හුවමාරු කරගනී. ඊට අමතරව මෙම කාර්යයන් ක්‍රියාත්මක කිරීමෙහිලා ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන්ට මනා පරිචයක් ලබාදෙනු වස් ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව ප්‍රාථමික අලෙවිකරුවන් සඳහා ආචාර ධර්ම පද්ධතියක් නිකුත් කර ඇත.

රජයේ සුරැකුම්පත් සම්බන්ධයෙන් ප්‍රාථමික වෙළෙඳුන්ට අදාළ ප්‍රධාන විචක්ෂණශීලී රෙගුලාසි, නියාමන සහ මාර්ගෝපදේශ >>
දේශීය භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ආඥාපනත >>
ලියාපදිංචි කොටස් සහ සුරැකුම්පත් ආඥාපනත >>

භාණ්ඩාගාර බිල්පත් වෙළෙඳපොළ

භාණ්ඩාගාර බිල්පත් වෙළෙ ඳපොළ මුදල්‍ වෙළෙඳපොළේ තවත් කොටසකි. අධික ද්‍රවශීලතාවයකින් යුක්ත මුදල් වෙළෙඳපොළ උපකරණ වන භාණ්ඩාගාර බිල්පත්, මූල්‍ය ආයතනවලට ද්‍රවශීලතාව හා ආයෝජනය සපයන විකල්ප ප්‍රභවයකි. තවද, භාණ්ඩාගාර බිල්පත් වෙළෙඳපොළේ පොලී අනුපාත විචලනයන් කෙටි කාලීන ණය වෙළෙඳපොළට මිණුම් ලකුණකි. ඒ අනුව, භාණ්ඩාගාර බිල්පත් වෙළෙඳපොළේ පරිමාව සහ අනුපාතයන්හි වෙනස් වීම්, මූල්‍ය ආයතනයන්හි පිරිවැය, ලාභදායිත්වය හා ද්‍රවශීලතාව කෙරෙහි බලපායි. 2012 දෙසැම්බර් අවසානය වන විට ස්ථිර පදනමක් මත වූ භාණ්ඩාගාර බිල්පත් ද්විතියික වෙළෙඳපොළ ගනුදෙනු රුපියල් බිලියන 2,472 ක්ද, ප්‍රතිමිලදී ගැනීම් ගනුදෙනු සඳහා රු. බිලියන 13,916 ක් ද විය. භාණ්ඩාගාර බිල්පත් යනු, ශ්‍රී ලංකා මහ බැංකුව විසින් විවට වෙළෙඳපොළ කටයුතු මෙහෙයවීමේදී ඇපකර වශයෙන් ද යොදා ගන්නා ප්‍රධාන සුරැකුම්පතකි.

search
> ප්‍රශ්න සහ පිළිතුරැ
> වෙනත් වෙබ් අඩවි
> වෙබ් පටුන
> අපව අමතන්න
> වගකීමෙන් බැහැරවීම
මූල්‍ය පද්ධතියේ ස්ථායිතාව
මූල්‍ය ස්ථායිතාව පිළිබඳ
 
මූල්‍ය පද්ධතියේ ස්ථායිතාව
  මූල්‍ය පද්ධතියේ ව්‍යුහය
  මූල්‍ය පද්ධතියේ සංරචක
නියාමනය සහ අධීක්ෂණය
 
බැංකු නියාමනය සහ අධීක්ෂණය
  මුදල් සමාගම් නියාමනය සහ අධීක්ෂණය
  කල්බදු මූල්‍ය ආයතන නියාමනය සහ නිරීක්ෂණය
  ප්‍රාථමික වෙළෙන්ඳන් නියාමනය සහ අධීක්ෂණය
අධීක්ෂණය සහ නිරීක්ෂණය
 
මුදල් හා විදේශ විනිමය වෙළෙඳපොළවල ස්ථායීතාව පවත්වාගෙන යාම
  ගෙවීම් සහ පියවීම් පද්ධති අධීක්ෂණය
  ඒකරාශී වු මූල්‍යායතන අධීක්ෂණය
  අවසාන ණය දෙන්නා
මූල්‍ය පද්ධති ස්ථායීතා කමිටුව
   
 
 
© Central Bank of Sri Lanka. Allrights reserved 2010. Site by SLT Web Services